بررسی حدود مسئوليت بيت المال در پرداخت ديه در فقه و حقوق موضوعه

اصل پاسخگويي هر شخص در برابر عمل خويش و عدم جواز مؤاخذه اشخاص ثالث به دليل عمل ارتكابي توسط غير، كه از آن با نام اصل شخصي بودن مسئوليت ياد مي‌شود، اصلي شناخته شده و مقبول است. واقتضا مي‌كند كه در صورت وقوع جنايتي بر نفس يا مادون نفس مسئوليت آن تنها بر شخص جاني باشد. اين اصل در مواردي استثنا شده است مثل ضمان عاقله و اقارب در پرداخت ديه. اما يكي ديگر از موارد استثنا بر اين اصل مسئوليت بيت‌المالاست كه در مواردي مسئول پرداخت ديه جنايتي است كه ديگري انجام داده است و موضوع اصلي بحث ما را در اين مقوله تشكيل ميدهد.

به عنوان مثال هر گاه در اثر خطاي قاضي، شخصي به ناحق به قتل رسد يا متحمل خسارت جاني گردد، در صورتي كه اين خطا ناشي از تقصير قاضي نباشد، ديه مقتول يا متضرر از حكم از بيت‌المال پرداخت مي‌شود. هر گاه شخصي در اثر ازدحام جمعيت كشته شود، ديه از بيت‌المال پرداخت مي‌شود. خونبهاي شخصي را كه قاتل او شناسايي نشده است، بيت‌المال مي‌پردازد. علاوه بر موارد فوق، هر گاه شهروند غيرمسلمان اهل ذمه‌اي، مرتكب قتل خطاي محض شود و خود ناتوان از پرداخت ديه باشد، هر گاه قاتل عمد پس از ارتكاب قتل فرار كند و خود و بستگانش مالي نداشته باشند، و نيز هر گاه شخصي كه مرتكب قتل خطاي محض شده، فاقد عاقله باشد و يا عاقله او غيرمتمكن باشند، همچنين هر گاه مأموري در مسير وظايف قانوني خود تيراندازي كند و شخص محقون‌الدمي را به قتل برساند، پرداخت ديه بر عهده بيت‌المال خواهد بود. در اسلام‌ جان‌ مسلمانان ـ به استثناي افراد مهدورالدم و بلکه تمامي انسانها به جز «کفار حربي» داراي‌ احترام‌ است وحتي الامکان نبايد خوني‌ بر زمين‌ ريخته ‌شود و اگر ناگزير چنين‌ امري‌ به‌ وقوع‌ پيوست‌، بايد به‌ نحو مقتضي‌ جبران‌ گردد. جبران‌ قتل نيز به‌ اين‌ است‌ كه ‌اگر قاتل‌ عمداً اقدام‌ به‌ چنين‌ كاري‌ كرده‌ است‌، اولياي دم اختيار دارند که او را قصاص نمايند و اگر قاتل در عمل‌ خود تعمدي‌ نداشته‌ است‌، بايد در عوض‌ خوني‌ كه‌ بر زمين‌ ريخته‌ است ديه‌ بپردازد. در چنين مواردي هرگاه قاتل‌ يا بستگانش‌ توانايي‌ پرداخت‌ ديه را نداشته‌ باشند، بايد بيت‌المال‌ ديه‌ را بپردازد تا خون‌ مسلماني‌ پايمال‌ نشود. اما بايد توجه داشت كه مسئوليت بيت‌المال در پرداخت ديه مباني متعددي دارد كه مهم‌ترين اين مباني قاعده«لايبطل دم امري مسلم»است، بر اساس قاعده مذكور، هيچ‌گاه نبايد خون مسلماني پايمال شود. از ديگر مباني مسئوليت بيت المال قاعده« من له الغنم فعليه الغرم» است. قاعده مذكور متضمن اين معناست كه بين انتفاع از فوايد چيزي با پرداخت هزينه‌هاي احتمالي آن ملازمه وجود دارد فلذا همانگونه كه اموال مسلمان بي وارث به بيت المال منتقل مي‌شود، در صورت ارتكاب قتل خطا توسط چنين شخصي هم،بيت المال مسؤول پرداخت ديه است. علاوه بر اين دو مبنا، مباني ديگري نيز براي مسؤوليت بيت المال وجود دارد كه از آن جمله مي‌توان به«سهل انگاري و قصور حكومت» و«مصالح اجتماعي» اشاره كرد. در قانون مجازات كشور مان ايران نيز كه برگرفته از فقه و شرع انور اسلام مي باشد و با عنوان قانون مجازات اسلامي به تصويب و در حال اجرا مي باشد نيز از اين استثنا چشم پوشي ننموده و موادي از قانون به آن تخصيص داده شده است. كهبخش قابل توجهي از اين موارد در مواد 58, 236, 244, 255, 260, 312, 313 و 332 قانون مجازات اسلامي و برخي قوانين ديگر انعكاس يافته است.

ـ ديه شخصي كه در اثر خطاي قاضي در تشخيص حكم يا موضوع, به ناحق كشته شده است.

ـ ديه شخصي كه در اثر تير اندازي مأموراني كه در حين انجام وظيفه بوده‌اند، و تخطي از وظيفه و استفاده از سلاح ننموده اند به قتل رسيده است.

ـ ديه شخصي كه در اثر ازدحام جمعيّت كشته شده است.

ـ ديه مقتولي كه قاتل شناسايي نشده, يا پس از شناسايي متواري شده است و تا هنگام مردن نيز دسترسي به وي ممكن است.

ـ ديه شخصي كه توسط مسلمان بي‌وارث (فاقد عاقله) به صورت خطا به قتل رسيده است.

- خون‌بهاي شخصي كه اولياي دم او حاضر به اجراي قسامه نشده‌اند و... .

كه در ذيل اين مقوله با تشريح و توضيح بيشتر به آن مي پردازيم. اميد است رضايت خاطر و توجه علاقمندان و دوستداران حق و عدالت را هرچند براي لحظاتي كوتاه به خود جلب نمايد. نگارنده با ايراد اين مقدمه به عنوان سرآغاز بحث توجه خوانندگان محترم را به خواندن اين مختصر جلب مي نمايد.

انتشار : ۱۳ بهمن ۱۴۰۲ تعداد بازدید : 417

برچسب های مهم

مسئوليت بيت المال و پرداخت ديهپرداخت ديه از بيت المالمبانی پرداخت دیه از بیت المالموارد پرداخت از بيت المالبيت المال در پرداخت ديه جراحتدادرسي پرداخت ديه از بيت المالتغليظ ديه نسبت به بيت المال

فارسی ساز FarCry 5

فارسی ساز FarCry 5 ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز FarCry 5

فارسی ساز Assassins Creed Black Flag نسخه PC

فارسی ساز Assassins Creed Black Flag نسخه PC تلگرام : ParsiTeamCH@ سایت : ParsiTeamSite.ir ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز Assassins Creed Black Flag نسخه PC

فارسی ساز Watch Dogs 2

فارسی ساز Watch Dogs 2 ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز Watch Dogs 2

فارسی ساز Disco Elysium The Final Cut

فارسی ساز Disco Elysium The Final Cut ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز Disco Elysium The Final Cut

فارسی ساز The Witcher 2: Assassins of Kings

فارسی ساز The Witcher 2: Assassins of Kings ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز The Witcher 2: Assassins of Kings

فارسی ساز Watch Dogs

فارسی ساز Watch Dogs ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز Watch Dogs

فارسی ساز Dragons Dogma 2

فارسی ساز Dragons Dogma 2 آموزش نصب : https://parsiteamsite.ir/product13/dd2/index.html ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز Dragons Dogma 2

دانلود پاورپوینت فصل های ریاضی ششم (هفت فصل)

مجموعه ی حاضر فایل پاورپوینت قابل ویرایش تمامی فصل های ریاضی ششم دبستان می باشد که تمامی سوالات همراه با جواب کامل بوده و توضیحات کامل هستند این فایل ها مناسب برای آموزگاران عزیز و دانش آموزان و اولیا می باشد با استفاده از این فایل ها ها به جواب سوالات فصل ها خواهید رسید هم به ...

دریافت فایل : دانلود پاورپوینت فصل های ریاضی ششم (هفت فصل)

آموزش انتخاب و خرید دامنه اتوریتی دار | رنک دار (رایگان)

دامنه (Domain) آدرس کسب و کار شماست. امروز بسیاری از افراد به دنبال خرید دامنه منقضی شده اتوریتی دار یا رنک دار هستند چرا که خرید یک دامنه رنک دار کسب و کار شما را ماه ها به جلو می اندازد و شما را سریع تر به هدفتان می رساند. اما چگونه بصورت رایگان یک دامنه اتوریتی دار مناسب ... ...

دریافت فایل : آموزش انتخاب و خرید دامنه اتوریتی دار | رنک دار (رایگان)

فارسی ساز Watch Dogs Legion

فارسی ساز Watch Dogs Legion ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز Watch Dogs Legion

راهنمای پین اوت صفحه آمپر و قطعات الکترونیکی و انزکتوری خودرو

یکی از مراحل عیب یابی و رفع عیب سیستم های الکتریکی و الکترونیکی خودرو، شناخت محل دقیق پایه ها و تست سیم و یا قطعه مربوطه می باشد بدین منظور تعمیرکاران از کتابچه ها و نقشه های متعددی استفاده می کنند در اختیار داشتن چنین نقشه هایی نیازمند صرف هزینه و مطالعه کتابهای تعمیراتی ... ...

دریافت فایل : راهنمای پین اوت صفحه آمپر و قطعات الکترونیکی و انزکتوری خودرو

دانلود کتاب جوغن ها pdf

اگر علاقه مند به باستان شناسی باشید، پس از مطالعه مقالات و کتاب ها مطمئنا به واژه جوغن یا جوغان برخوردید. شناخت جوغن ها در گنج یابی بسیار مهم است چون: يکي از بيشترين علايمي که در ايران عزيز وجود داره سنگ کاسه و جوغنها هستند کاسه ها به طور معمول نشانه قبر هستند ... ...

دریافت فایل : دانلود کتاب جوغن ها pdf

کتاب معلم Nuevo prisma libro de profesor (A2)

دانلود کتاب معلم نوو پریسما آ2 فایل به صورت pdf با کیفیت خوب و برای راحتی در تدریس یا آموزش کتاب نوو پریسما A2 می باشد. کتاب Nuevo Prisma A2 با ساختار جدید بر اساس متد قبلی این مجموعه جهت فراگیری زبان اسپانیایی ویژه بزرگسالان توسط انتشارات Editorial Edinumen به چاپ ... ...

دریافت فایل : کتاب معلم Nuevo prisma libro de profesor (A2)

دانلود فرم خام دفتر کارنما ویژه طرح جابر

جلد دفتر کارنمای جابر بن حیان (با فرمت word جهت تغییر و ویرایش) نمونه ای از دفتر کار نمای جشنواره جابر بن حیانبا طراحی زیبا و مناسب برای دانش آموزان عزیز آماده شده است. به علاوه 2 هدیه از طرح های جابر تقدیم می شود ... ...

دریافت فایل : دانلود فرم خام دفتر کارنما ویژه طرح جابر

دتایل اجرایی ژاکت فلزی - ژاکت فولادی (مقاوم سازی ستون بتنی) اتوکد dwg

در اینجا جزئیات اجرایی کمیاب از نحوه اجرا و نقشه های مقاوم سازی ستون بتنی با ژاکت فولادی را می توانید دانلود کنید... نقشه های دانلودی در فرمت فایل اتوکد dwg و قابل ویرایش هستند... شامل : دانلود دتایل اجرایی مقاوم سازی ستون بتنی با ژاکت فلزی نحوه اتصال بولت ها به ستون ... ...

دریافت فایل : دتایل اجرایی ژاکت فلزی - ژاکت فولادی (مقاوم سازی ستون بتنی) اتوکد dwg

پکیج حرفه ای آموزش کسب درآمد میلیونی از اینترنت ( تضمینی و تست شده)

√جدیدترین آپدیت آبان ۱۴۰۴√ بسم الله الرحمن الرحیم **کسب درآمد از اینترنت روزانه تا ۲/۰۰۰/۰۰۰ میلیون تومان (تضمینی و تست شده)** ☆☆آموزش صفر تا صد کسب درآمد اینترنتی بالای ۵۰/۰۰۰/۰۰۰ میلیون تومان ماهانه، پشتیبانی ۲۴ ساعته ۷ روز هفته، ۱۰۰%حلال شرعی، کاملاً واقعی و تست ... ...

دریافت فایل : پکیج حرفه ای آموزش کسب درآمد میلیونی از اینترنت ( تضمینی و تست شده)

دانلود "کتاب صدای خود را آزاد کنید"pdf+فایلهای تمرینی

دانلود کتاب"صدای خود را آزاد کنید" نوشته : راجر لاو pdf+فایلهای صوتی تمرینی همراه کتاب با یادگیری تکنیکهای ساده راجر لاو هر کسی می تواند صاحب صدایی قوی برای صحبت کردن و صوتی زیبا برای خواندن شود. او با نظریه انقلابی و ارائه مفهوم صدای میانی،شما را به دنیای جدیدی از ... ...

دریافت فایل : دانلود "کتاب صدای خود را آزاد کنید"pdf+فایلهای تمرینی

دانلود کتاب عبور از منطقه 60 درجه زیر صفر

دانلود کتاب عبور از منطقه 60 درجه زیر صفرنسخه پی دی افبهتریت کتاب ترک اعتیاد با جدید ترین روش های کشف شده ...

دریافت فایل : دانلود کتاب عبور از منطقه 60 درجه زیر صفر

فارسی ساز Sleeping Dogs

فارسی ساز Sleeping Dogs ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز Sleeping Dogs

30 طرح تذهیب (شماره 1)- ابر و باد - JPG - با کیفیت

30 طرح تذهیب - ابر و باد - JPG - با کیفیت با کیفیت / در قطع A4 مناسب جهت تقدیرنامه/اعلامیه ترحیم/لوح تقدیر/ و .... برای دیدن طرح های جدیدتر کلیک کنید!! تمام طرح ها در تصویر زیر ... ...

دریافت فایل : 30 طرح تذهیب (شماره 1)- ابر و باد - JPG - با کیفیت

کتاب صوتی پاک زیستن - انجمن معتادان گمنام

این مطلب به سایت جدید منتقل شده است. برای مشاهده، کلیک کنید. سفارش و خرید دیگر کتاب ها از طریق تلگرام: 09373707571 ... ...

دریافت فایل : کتاب صوتی پاک زیستن - انجمن معتادان گمنام

دانلود سوال عربی هفتم هشتم نهم نوبت اول 1404

سئوالات عربی هفتم هشتم نهم نوبت اول دارای همه نوع سوال از جمله: مهارت های ترجمه؛ واژگان؛ مکالمه؛ درک وفهم؛ قواعد طراحی بر اساس بارم بندی جدید 15نمره کتبی و 5 نمره شفاهی مطابق با اصول و شیوه های جدید طراحی سؤال تر و تمیز شسته و رُفته اعراب گذاری شده با دانلود این ... ...

دریافت فایل : دانلود سوال عربی هفتم هشتم نهم نوبت اول 1404

جزوه کامل اصول حسابداری 1 + نمونه سوالات

جزوه کامل اصول حسابداری 1 + نمونه سوالات بر اساس کتاب عبدالکریم مقدم و علی شفیع زاده منبع رشته حسابداری پیام نور در 250 صفحه به صورت فایل PDF این راهنما شامل موارد زیر است: نمونه سوالات آزمون تستی و تشریحی با جواب نکات مهم و چکیده هر فصل حل کامل تمرینات هر فصل ... ...

دریافت فایل : جزوه کامل اصول حسابداری 1 + نمونه سوالات

کتاب صوتی انجمن معتادان گمنام - کتاب پایه

این مطلب به سایت جدید منتقل شده است. برای مشاهده، کلیک کنید. سفارش و خرید دیگر کتاب ها از طریق تلگرام: 09373707571 https://t.me/hteheran ... ...

دریافت فایل : کتاب صوتی انجمن معتادان گمنام - کتاب پایه

حسابداری مالی دکتر یدالله تاری وردی

دانلود حسابداری مالی دکتر یدالله تاری وردی و کلاس کنکور کارشناسی ارشد حسابداری مالی ...

دریافت فایل : حسابداری مالی دکتر یدالله تاری وردی

کاملترین جزوه نظریه و مبانی مدیریت دولتی ویژه دکتری

کاملترین جزوه نظریه و مبانی مدیریت دولتی ویژه دکتری به تعداد 160 صفحه pdf جزوه شامل خلاصه ای مفید و کاربردی از شش منبع اصلی درس نظریه ها و مبانی مدیریت دولتی می باشد که خواندن آن به تمامی دانشجویان دکتری مدیریت دولتی توصیه می شود. برای موفقیت بیشتر در این درس، موارد زیر برای ...

دریافت فایل : کاملترین جزوه نظریه و مبانی مدیریت دولتی ویژه دکتری

فارسی ساز Crysis 3 Remastered

فارسی ساز Crysis 3 Remastered ... ...

دریافت فایل : فارسی ساز Crysis 3 Remastered

دانلود کتاب صوتی برادران کارامازوف (جلد اول و دوم بصورت کامل)

عنوان کتاب: برادران کارامازوف (جلد اول و دوم بصورت کامل) نویسنده: فئودور داستايفسكی‌ مترجم: صالح حسینی گوینده: سهیلا نوروزیان فرمت فایل ها: mp3 تعداد فایل ها: دو جلد کامل حجم کل فایل ها: 575 مگابایت زبان: فارسی توضیحات: برادران کارامازوف نوشته فئودورداستایوفسکی، ... ...

دریافت فایل : دانلود کتاب صوتی برادران کارامازوف (جلد اول و دوم بصورت کامل)

کسب درآمد از هوش مصنوعی ماهیانه حداقل ۱۲ میلیون تضمینی

پکیج فوق‌العاده آموزش کسب درآمد با هوش مصنوعی بدون نیاز به تخصص | بدون سرمایه اولیه | درآمد واقعی ✅ چرا باید این پکیج رو تهیه کنید؟ ✨ کاملاً عملی و کاربردی – فقط تئوری نیست، دقیقاً قدم‌به‌قدم نشونت میدیم چه کاری انجام بدی. ‌✨بدون نیاز به تجربه یا تخصص قبلی – حتی اگه ... ...

دریافت فایل : کسب درآمد از هوش مصنوعی ماهیانه حداقل ۱۲ میلیون تضمینی

دانلود رایگان کتاب صوتی کلیدر محمود دولت آبادی(10 جلد)

مان «کلیدر» نوشته‌ی «محمود دولت‌آبادی»، نویسنده‌ی نام‌آشنای معاصر است. این رمان که به صورت دوره‌ی ده‌جلدی تدوین شده، جایگاه ویژه‌ای در ادبیات معاصر ایران دارد. بسیاری از منتقدان و صاحب‌نظران حوزه‌ی ادبیات، این اثر را بزرگ‌ترین و ماندنی‌ترین رمان در ادبیات فارسی می‌دانند. ... ...

دریافت فایل : دانلود رایگان کتاب صوتی کلیدر محمود دولت آبادی(10 جلد)

محبوب ترین ها